Toplumsal İçerikli 1: Aktarabilir miyim?

Kaç yıldır televizyon seyretmiyorum? Çıkaramadım. Size çarpıcı bir sayı sunabilmek için en son hangi simalar o ekrandan karşıma çıkıyordu, bari onu hatırlayayım dedim. Onu da bulamadım. Yalnız şu kadarını biliyorum: Dici türkün ilk yılları idi ve Cine 5 hayatlarımızdan hızla çıkıyordu. Bir de Teoman’ın Doğumgünü klibi Kral TV’de gösteriliyordu.

Deprem olmuş ve ben ekran karşısında zırıl zırıl ağlamış, sonra ilk vapurla Yalova’ya geçmiştim. Vapurda çok üzgün, çok çaresiz bir adamın karşısına oturmuştum. Adamın teni epey esmerdi ama yüzünü çevreleyen koyuluk başka türlü bir karanlıktı.

Karanlık yüzlü çok üzgün, çok çaresiz adam yol boyunca elindeki küreği bırakmamıştı. Küreğin sapına sımsıkı sarılmış, gözünü benden öteye uzaklara dikmiş öylece beklemişti yıkık dökük karşı sahilin yaklaşmasını.

O karmaşada bir başıma tabii de pek bir işe yaramayarak geri dönmüş, üniversitenin organize ettiği bir grup ile daha sonra Adapazarına gitmiştim.

Bunları hatırlıyorum.

Televizyonda en son kimi gördüğümü hatırlayamıyorum.

Fadime Şahin’i saymıyorum.

***

Mavi Orman çıktığında eski bir tanıdığımdan bir tebrik notu aldım. ¨Defne Hanım şans eseri kitabınıza rasgeldim. Tebrik ederim. Anlatımınız çok akıcı, çok samimi. Bir dahaki seferki kitabın toplumsal içerikli olması dileği ile…¨

Hafifçe boynumu büküp ekrandanki satırlara bir süre baktım. Ne demek istiyor olabilirdi? Sosyal içerikli bir kitap okumak istiyorsa bunu benim yazmamı beklemiyordu herhalde. Kitapçılar toplumu enine boyuna inceleyen kitaplarla doldu taştı son yıllarda. Benim yazmama ne gerek var?  Annem ve ahbapları gibi ciddi bir kitabın ancak toplumsal içerikli olması gerektiğine mi inanıyor olabilir mi? Muhtemel. Ama benim ciddiye alınmam onun için neden önemli olsun? Bu insan benim yılda bir kez görüştüğüm ve iş yaptığım bir kişi.

Ben kafamı kaşıya kaşıya mesajdan uzaklaştım ama içimdeki alerjik’in kaşınması bitmek bilmedi. Yazılarım şahsi şeyler mi? Evet. Ve aslında hayır. Toplumsal içerikli mi? Hayır. Ve aslında evet.

***

O sıralar bir de düzenli olarak Fadime Şahin’i seyrediyordum. Ama televizyondan değil vidyodan. (O zamanlar bir de vidyo vardı.)  Tez yazıyordum. Tezimin esas kızı Fadime Şahin idi. Kanal D ve ATV arşivlerini tarıyordum durmadan.

Kanal D ve Atv arşivlerini vidyolarını seyrederek araştıma aşamasını tamamladığım lisans üstü tezimin esas kızı Fadime Şahin idi.  Tezi beslesin diye aldığım derslerin birinde danışmanın Prof. Nilüfer Göle bize ¨transferability¨ diye bir kavramdan söz etmişti. Aktarılabilirlik.

Belli bir toplumdan ve belli bir dönemden çıkmış bilgi, olay veya eser başka zaman dilimlerinde, başka toplumlar tarafından da anlaşılabiliyorsa, o olayın veya eserin aktarılabilir niteliği olduğunu söylemişti. Mesela Kudsi Ergüner’in müziği veya Van Gogh’un resimleri, Bhagavad Gita veya Neruda’nın şiirleri, tassavuuf veya yoga bilgisi gibi.

Aktarılabilirliğe sahip  olan bilgi/eser/olay dar bir alanı kapsıyor gibi görünse de varoluş ile ilgili bir şeyleri ifade ettiği için toplumdan topluma ve çağdan çağa geçiş yapabiliyor.

Ben de yazılarımda en çok bu aktarılabilirlik özelliğini korumaya özen gösteriyorum. Siz kendi hayatlarınızdaki yankısını duymayacaksanız, kime ne benim hayatımdan, sevdalımdan? Aktarılabilirliği olmayan metinler yazara bir tatmin sağlıyor olabilir ama okuyucu için sıkıcı oluyor.

Nazım Hikmet’in aşk şiirleri var mesela, son derece şahsi yazılmış ama hepimizin insanlık halimize ışık tutuyor. Ve kimi toplumsal içerikli şiirleri var onu, sadece Nazım’ın Nazım olma halini muazzam bir dille ifade eden…

Uzun lafın kısası toplumsal veya şahsi yazı diye bir ayrım yok. Onu demeye geliyorum. Biz zaten sosyoljide okumuştuk. Ne demişti feministler: Personal is political.  Private is public. Kişisel olan toplumsaldır yani.

Size tezimin konusunu anlatmış mıydım?

Hadi bu yazı dizisi de “toplumsal içerikli” olsun bakalım yarına ne çıkacak?

Evinizin Sosyoloğu

Defne

Bu yazı Türkçe Yazılar içinde yayınlandı ve , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Toplumsal İçerikli 1: Aktarabilir miyim? için 4 cevap

  1. tuvish dedi ki:

    kitabını okuyan kişi seni ve yasam felsefeni hiç ama hiç anlamamıs…daha ciddi diyerek senden toplumsal mesaj içeren bir kitap yada bilim dünyasına katkıda bulunmanı istemiş..böyle düsünen yasayan insan cok ve etrafımızdada cok….. ben söyle düsünüyorum ruhların seviyesi farklı..yani o insanla aynı pencere aynı yasamda aynı felsefede degiliz..olmamalıyızda.bu sebeple senin kitabını buldum okudum.. okadar aynı yasamlar yasamaktayız ki ve sahte.. yani baskaları için yasamaktayız baksana toplumsal içerikli ciddi yazı derken bile BASKALARI için yaz ve yasa diyorlar.. toplumsal içerigi olmadan yasayan aynı yasamlar aynı dsünme sekli yerine hayatta da böyle sade zarif yasayan insanlarda var dediğim yazılarını cok büyük bir keyifle okuyorum

  2. yazıyı keyifle okudum konusuna rağmen kocaman bir gülümsemeyle çünkü şu his geldi, hadi kızım ingilizce konuş, teyzeler görsün! diğer yazılar daha defne suman.

  3. banu dedi ki:

    Defne’cim o kadar guzel anlatıryorsun ki… Kelimeler ben oluyorum, onlar da ben; kitabını da okuyan biri olarak sunu soyleyebilirim ki: aynı pencereden bakabilmek yasanan duyguların, hislerin buluşmasıdır. Ben sana bir adım daha yaklasabiliyorsam, seni anlayabilirsam bunun en onemli nedeni senin duygu durumunun icine kolaylıkla girebilmemdir. Yani zihinsel bir yaklasım yerine kalpsel bir yakınlık kurabilmemdir. Kalpsel yakınlık kuramayan ya da her seyi zihinleriyle anlamaya çalısanlar da anladıkları kadarıyla duygu ve dusuncelerine tercuman olacaktır.

  4. meldakeser dedi ki:

    kitabın, tam da “private is public” moodunda, fazlasıyla toplumsal bence…aksi halde, turkce olması ve turkce okunması dısında hicbir ortak paydası olmadan, onca insana aynı seyi hisettiremezdi.

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s